Tarjei Vågstøl

Eg må byrja med brettspelet Memoir ‘44. Det kom i samband med 60-årsdagen for invasjonen i Normandie, men eg skaffa meg det først no, to år etterpå. Det er utforma av Richard Borg, som har laga liknande spel som dekkjer den amerikanske borgarkrigen og frå førmoderne krigføring. I gamle dagar var krigsspel hundrevis av små pappbrikker (gjerne med militære symbol for einingstypar) og kompliserte reglar for å dekkja opp alle moglege faktorar som påverka utfallet i eine eller hi retninga. Memoir ‘44 har ingenting av dette. Det er det amerikanske brettspelarar kallar eit “eurogame”. I mine augo er det ein vellukka fusjon mellom familiespel (som Monopol) og krigssimuleringane frå 1970-talet. Så langt har eg berre hatt ein spelkveld over Memoir ‘44, men det vert nok fleire når me får områdd oss i sumarvarmen.

Som nemnd dekkjer Memoir’44 slaga i på Vestfronten i andre verdskrigen, frå invasjonen i Normandie til den tyske Ardenner-offensiven. Det er òg kome tilleggspakkar som let deg spela scenario frå Stillehavskrigen og Austfronten, og spelet er så generelt at det truleg kan brukast til å spela det meste av slag i andre verdskrigen. Det finst òg eit rikt utbod av amatør-scenorio og utvidingar.

Skalaen i spelet er abstrakt: Små og store slag vert spela på same brettet, med same brikkene og same reglane. Såleis er tid, avstand og storleik på einingane abstraherte til “runde i spelet”, “spelruter” og “infanteri-, stridsvogn- eller artilleri-eningar”. Land- og luftstridskrefter finst nesten ikkje. Dette er eit spel om gutane i grønt.

Det er ramma for spelet. Det går føre seg på eit operasjonelt og taktisk nivå, og handlar om landkrig. Ressursar og forsyningar er aldri eit spørsmål, og ein kan på ingen måte rekna med flystøtte. Dersom meininga med spelet er å skjøna andre verdskrigen, er dette nærast klaustrofobiske rammer. Dei fleste moderne krigshistorikarar er samde om at dei allierte vann på grunn av overlegne ressursar, og at dette utlikna effekten av at tyskarane var overlegne på taktisk nivå (og hadde betre, men færre, stridsvognar). På eit meir taktisk nivå stod flystøtta sentralt i åtaka, både hjå Tyskland 1939-42 og hjå dei allierte 1944-45. Sameleis var forsyningslinene alltid kritiske.

Spelet vert heller styrkt enn svekt av denne forenklinga. Om det ikkje hjelper til å skjøna storstrategien, er det eit fabelaktig vis å gjennoppleva alle dei kjende trefningane på vestfronten: Dei me kjenner frå tallause krigsfilmar (td. Den lengste dagen, A bridge too far og Saving Private Ryan) og TV-serien Band of Brothers.

Av abstrasjonsnivået følgjer det òg at det er få detaljar. Det er ikkje gjort freistnader på å talfesta ulike våpen og troppeformasjonar; alt er redusert til dei tre einingane over, av og til med særlege bonusar for eliteavdelingar. Det gjer at ein kan simulera dei fleste slag i krigen. Elles er det eit enkelt system for åtak, framrykking og rørsle. Terreng påverkar forsvar og rørsle nesten slik ein forventar at det gjer. Prinsippa tok eit minutt å skjøna, og spelet brukar spesialterningar for å avgjera treff i stadenfor tabellar, slik dei gjorde i krigsspel av den gamle skulen. Av og til har scenarioa spesialreglar, når grunnreglane gjev eit for skeivt bilete av “wie es eigentlich gewesen”.

Det er to faktorar som lyfter Memoir ‘44 frå å vera eit enkelt krigsspel til å vera eit spel det er verd å tilrå alle som litt interesse for andre verdskrigen og spel:

For det fyrste, utføringa. Kartbretta er store, og i tjukk og god papp. Karta vert tilpassa scenarioa ved å leggja fine terrengmarkørar (fjell, skog, by, elv, bunker eller bru) oppå kartet. Hinder (sperringar, sandsekker og piggtråd) og einingar er små plastfigurar, der talet på figurar i ei rute fortel kor sterk ei eining er. Det gjer spelet veldig fysisk og robust. Det fysiske går av og til att i spelet, til dømes vert ei fallskjermlanding simulert ved at ein slepper brikkane ned på brettet, og ser kvar dei landar.

For det andre, kommandokorta. Spelet vert drive fram, runde for runde, men du kan ikkje flytta alle einingane dine kvar runde. I staden trekkjer du eit visst tal kort som fortel kva einingar du kan flytta, og korleis. Nokre av korta er dessutan spesialkort, som let deg kalla inn flystøtte eller byggja opp att såra einingar. Den spelaren som har strategisk fordel i scenarioet, har òg flest slike kort på handa.

Alt i alt, Memoir ‘44 var eit artig spel. Eit spel tok 30-60 minutt, klårt å føretrekkja framfor spel som tek dagesvis. Rett nok, det er lett å stella kritiske spørsmål til både den historiske framstellinga og til spelmekanikken, men det vert overskugga av at det er eit lett, kjapt og artig spel om nokre av dei mest kjende slaga i historia.

Eg kjem ikkje til å bruka Memoir ‘44 for meg sjølv for å analysera militære slag, men eg vil gjerne spela det ein kveldsstund (og gjerne over eit glas øl).

(Bileta i denne artikkelen er frå heimesida om spelet, og © Days of Wonder).

This entry was posted on tysdag, juli 18th, 2006 at 12:08 and is filed under Krigsspel. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.