Tarjei Vågstøl

I helga skjøna eg at eg kanskje er patologisk historikar.

Turen gjekk til loppemarknad på Tonsenhagen skule, der fangsten fyrst og fremst var kjøkenstolar av typen me har bestemt oss for å samla på, og eit lite skrivebord til gjesterommet/kontoret. Dessutan gjekk eg gjennom vinylkassene og tok med meg det meste som var av klassisk musikk.

Ein god del på DG, sjølvsagt. Men òg mykje russisk på Melodya og tyske RCA- og EMI-utgåver. Pussig. Det fekk meg til å lura på kven den førre eigaren var. Ingen samlar, tydelegvis, samlinga var for sprikande og lita til det, og alt var heller ikkje i beste stand. Resten av platene vitna òg om ganske brei musikksmak. Melodya-platene var sikkert kjøpte i Sovjetunionen, men kva med dei tyske platene? Var dei ferieminne, eller hadde førre eigaren budd i Tyskland og teke med seg platene hit? Var tyske pressingar vanlege i Noreg?

Når eg planlegg store høgtider og feriar, er det eit fast punkt på programmet å planleggja kva slags bøker eg skal lesa. Som om det er store mengder tid eg kjem til å føla eit desperat behov for å slå i hel.

Denne påska hadde eg tenkt å arbeida meg gjennom to bøker av Paul Kennedy: The Rise and Fall of Great Powers og Parliament of Man. Kennedy er ein nestor innan analyse på “grand strategy”-nivået, og etter å ha lese meg gjennom Norman Davies si bok om andre verdskrigen (ikkje overraskande handlar den fyrst og fremst om Polen) tykte eg det var på tide med litt amoralsk historieskriving att.

Uansett, eg kom førti sider inn i Parliament of Man. Ikkje vart det noko av møbelsnekringa heller. Påska gjekk med til The Wire og det store mysteriet: Korleis kan taket til Fru Hansen vera gjennomvått, og golvet vårt heilt tørt?

No veit eg kvifor ein skal skriva ei hovudoppgåve før ein vert cand. philol.

Det er fordi nyutdanna historikarar skal vita at det ligg utruleg mykje smerte bak ei samanhengande framstilling på over hundre sider. Dei skal vita at det er tungt å syta for at ein ikkje motseier seg sjølv, får med alle relevante fakta og ikkje rotar seg bort.

Bookends er eit fint hjelpemiddel som held orden på referansane mine, og DevonTHINK er greitt til å systematisera store mengder kjeldeopplysningar, men det finst ikkje eit verktøy i verda som kan ta smerta vekk frå det å skriva.

(Det fine katalogiseringssystemet til DevonTHINK braut forresten saman i møte med norske samansette og bøyde ord, berre så det er sagt).

Det finst uendeleg med bloggar der folk skriv om ny teknologi, fortel om siste nytt frå heimen sin eller kommenterer dagsaktuelle politiske saker. Det er sjeldan eg ser historikarar som bloggar om fagfeltet sitt.

Peter Englund, som har spesialisert seg på populærhistorie om svensk 1700-tal, gjer det. Bloggen hans er ei fin blanding av personlege minner og observasjonar kring det å skriva historie.

Her, til dømes.

Så får me sjå om eg kan verta historikar, ein eller annan gong.

2007-03-22 skreiv eg:

Det hadde vore interessant om nokon hadde laga eit oversyn over korleis det gjekk med det mild sagt aparte BBS-miljøet rundt Bergen etter at Internet-hausten (nesten det same som atom-vinter) kom over det.

I påska har svensk-bergensaren Peter Sunde stått fram som talsmann for The Pirate Bay. Saman med broren dreiv han ein Amiga-BBS i Bergen, som vart lagt ned då dei flytte til Sverige (eg trur det må ha vore sumaren 1992 eller 1993).

Diverre kan eg ikkje hugsa kva BBSen heitte. Eg brukte ein del tid der, utan at eg hugsar noko meir av det, heller. Det var ein typisk “nattbase”, der BBS-maskina vart kopla til heimetelefon-linja om natta. Slike ordningar var vel fyrst og fremst aktuelle for ungar som ville driva eigen BBS, men ikkje hadde råd til ei eiga telefonlinje.

Skattejakta held fram.

Jan Fredrik Hovden, «Elektroniske oppslagstavler (BBS) i Noreg
Eit forsøk på å konstruere eit felt for personleg datakommunikasjon ved hjelp av Pierre Bourdieu sin praksisteori.», Hovudfagsoppgåve i sosiologi, Universitetet i Bergen, 1997.

I dag kom eg over ei ganske artig sak i Dagbladet Magasinet (nettutgåva)

Det evige spørsmålet er altså kvifor økonomiane i dei nordiske landa går så bra. No har nokre danske forskarar (tilsynelatande er ingen av dei økonomar, kva konklusjonar me no skal dra av det) skrive ei bok der dei hevdar at den sosiale kapitalen, altså eit samleomgrep for kor velfungerande eit samfunn er, er ein viktig del av “ressursgrunnlaget” til ein økonomi.

- Summen av det ofte uformelle samarbeidet som daglig foregår på kryss og tvers mellom borgere, mellom borgere og velferdsstat, og som hviler på tillit og normer bygget opp gjennom en lang historie.

No er det vanskeleg å seia så mykje fornuftig etter berre å ha lese ein avisartikkel om ei populærvitskapleg bok (moral: du kan sikkert seia noko særleg etter å ha lese eit blogg-innlegg om ein avisartikkel om ei bok, heller), men eg lurer på kor mykje forklaringskraft dette har. Altså, kan ein slå saman ganske komplekse historiske føresetnader til ein “verdi” ein kallar “sosial kapital”?

Jan-Erik spurde om kva eg eigentleg tykte om Anthony Beevor: Stalingrad. Det var vanskeleg å svara på, sidan eg enno ikkje er ferdig, men det minna meg om at eg har ei ganske stor liste med bøker eg har tenkt å lesa når eg får samvet til å tenkja på andre ting enn norsk solidaritetsrørsle:

• John Keegan: The Face of Battle
• Paul Kennedy: The Rise and Fall of Great Powers (gjera ferdig)
• Anthony Beevor: The Battle for Spain
• Norman Davies: God’s playground: A history of Poland

(og sjølvsagt ei rekkje bøker som ikkje handlar om militærhistorie og tilgrensande emne)

Av og til ønskjer eg meg til Sverige. Særleg etter at eg nett har vore der, eller minna meg sjølv på kor kjekt SVT er i høve til NRK. Ein ting er at dei er så plettfrie sosialdemokratar og at gutane veit korleis dei skal kle seg. Ei anna sak er at militærhistorie er ein anstendig fagdisiplin i Sverige. Ei tredje sak at historikarar offentleg snakkar om at dei liker å spela krigsstrategispel. Puh.

I vår følgde eg førelesingane i emnet “Krig og konflikt” på Blindern. Eit svært godt emne, mykje takk vera dei gode førelesarane Hobson og Surlien. Det har inspirert meg til å setja meg meir inn i “operativ” krigshistorie, og i sumar har eg lese D-dagen av Michael Tamelander og Niklas Zetterling, og eg held på med Antony Beevors Stalingrad.

Eg har òg gjeve meg i kast med to strategispel. Kjært barn har mange namn, på engelsk heiter det wargames eller conflct simulations (consims), men krigsspel høyrest ut som fyrstepersons skytespel og konfliktsimulering som eit bedriftsutviklingstiltak. Det fyrste er brettspelet Memoir ‘44, som let deg spela slaga på Vestfronten 1944-45. Det andre er det svenskutvikla dataspelet Hearts of Iron II, som simulerer andre verdskrigen i eit stor-strategisk perspektiv.

Båe utnyttar formatet sitt svært godt og båe har reglar som oppmodar om utforsking og leiking. Kort sagt, det er spel som knapt fantst for fem-seks år sidan (då eg spela rollespel for siste gong), og dei verkar minst like nyskapande som Civilization var i si tid. Eg innser at det vert for mykje å skildra dei båe i dette innlegget, så dei kjem som to åtskilde meldingar. Følg med!