Strøtankar: Tarjei Vågstøl

Safety-maps er ein artig sak for å effektivisera den viktige aktivist-meldinga «dersom noko skulle skje, møtest vi på …»

Den nye språkrådsdirektøren (Arnfinn Muruvik Vonen) har uttala noko slikt som «norsk når du kan, engelsk når du må». Eg har ikkje funne kvar han eigentleg sa det, men Aftenposten tykkjer iallfall det var veldig godt sagt.

Eg, derimot, i det sure hjørna, er litt skeptisk. Ikkje noko gale med utsegna, i og for seg. Ho skildrar på mange måtar korleis det er å vera norskspråkleg. Vi (og eg reknar med at det er oss Vonen snakkar til) nyttar norsk når vi kan, men vi greier ofte å bruka engelsk når vi må. Altså, sett inn i samanhengen seier Vonen «bruk engelsk når du må». Det gjer vi, då.

Problemet er kva «må» tyder. Det er klart at det ikkje handlar om engelsk som ein slags naudrett («det stod om livet, så eg måtte nytta engelsk»), det er heller slik at grensa for «må» er så utruleg personleg, alt etter kor viktig spørsmålet om norsk kjenst for kvar einskild av oss.

Må ein skriva masteroppgåva si på engelsk? Sjølvsagt ikkje. Når tusenvis (vill gissing) likevel gjer det, er det kanskje (vill gissing) for å koma i tettare kontakt med eit internasjonalt fagmiljø. Eller for å læra seg å skriva på engelsk (kva veit vel eg). Så «må» ein, likevel, då.

Må ein snakka engelsk med danskar? Nei, sjølvsagt ikkje. Dersom vi tek oss litt tid, går det stort sett heilt greitt å snakka «nordisk» med einannan. Men det tek ekstra tid, og kommunikasjonen vert litt meir omstendeleg. Men kanskje vi «må» likevel, då, for at det ikkje skal verta så vanskeleg, og for at språket ikkje skal få så mykje merksemd.

Blogga på engelsk? Ja, det «må» du dersom du retta deg mot ei internasjonal lesargruppe.

Utfordringa er ikkje dei openberre tilfella der engelsk og norsk er veletablert som bruksspråk. Utfordringa ligg fyrst og fremst på alle dei bruksområda der engelsk er sosialt mogleg. Der ein «kan» bruka norsk, men der det kanskje er vanskeleg (sosialt eller praktisk) eller kjenst (juhu) unaturleg. Når er desse vanskane store nok til at ein «må»? Kor mange lesarar, kor mykje status og kor effektiv kommunikasjon kan vi mista før vi «må over på engelsk».

Å samanlikna dette med stoda for nynorsk, overlet eg som ei oppgåve til den interesserte lesaren.

Når eg har fått ut gruffet, så vert det utruleg spanande å sjå kva Muruvik Vonen finn på som språkrådsdirektør, og eg gler meg til å sjå korleis ein lingvist kjem til å møta dei utfordringane vi, og Språkrådet, står andsynes.

Fyrste debatten sundagen på Dei nynorske mediedagane var ikkje nett veldig godt besøkt, men tok til gjengjeld opp eit interessant spørsmål: Kan dei store, riksdekkjande avisene kanskje prøva å ha litt nynorsk i nettavisene sine?

Svaret var om lag: Nei, ikkje i det redaksjonelle innhaldet. Men nettavisene (VG og Dagbladet) satsar på brukargenerert innhald, må vita, og om nokre år er nok berre 25 % av nettstadene deira redaksjonelle. Ikkje veldig oppmuntrande for nynorsken, men svaret vart gjeve så tydeleg at eg trur at det var eit oppriktig uttrykk for strategien til nett-tabloidane. Eg trur det er ein feil strategi, iallfall på lang sikt. Read the rest of this entry »