Eg har følgt dømet frå Magnus og byrja å blogga att. For å få eit reint «brot» med den gamle bloggen har eg oppretta ein ny, Attersyn.

Dette er ei øving i sjangrar og retoriske situasjonar. Her (på Strøtankar) har eg, med fana høgt, annonsert at eg ikkje ville ha eit tema fordi det endrar seg så fort. Det synte seg at det samtidig tok bort grunnen til å seia noko som helst. På Facebook og Twitter er det ikkje naudsynt å laga tema, fordi (1) nettverket ein er i, og (2) den stadige straumen av småsnakk skapar utgangspunkt for å seia noko. Dette står det nok meir om i ei doktorgradsavhandling som kjem om ikkje lenge.

På Attersyn har eg lagt eit slags perspektiv på det eg skriv. Så langt (ei veke) ser det ikkje ut som om det set store grenser for skrivegleda. Heller det motsette. Mange av innlegga på denne bloggen kunne stått der ògså, sjølv om dei kanskje hadde fått ei anna form.

Teknisk (for nerdar)
Eg har laga den nye bloggen så enkel som mogleg. Han er på Tumblr, ei plattform for midiblogging (litt større ting enn Twitter) som ser ut til å eigna seg veldig godt for lengre tekstar òg. Kommentarar er ordna med Disqus.

Med andre ord: Eg har gjort alt annleis enn eg gjorde Strøtankar. Det er ikkje sikkert eg vert verande på Tumblr for alltid, men det kjenst friskt og godt å fri seg frå det tekniske og inspirasjonen til å knota. Temaet Linear er dessutan veldig fint i gråsvart, meiner no eg.

Framtida for denne sida
Eg kjem til å halda på domenet vagstol.net. Eg har e-postadressa mi her.

Kva som kjem til å henda med denne bloggen, veit eg ikkje. Skriveria mine kjem du i stor grad til å finna på Attersyn framover. Eg er prinsipielt mot å ta tekst av Internet berre fordi han verkar uinteressant, og nokre av postane har rike debatt-trådar som eg ikkje tykkjer eg kan råd over som eg vil. På hi sida er det truleg misvisande at dette er fyrsteinntrykket når ein søkjer på «Tarjei Vågstøl».

(Sorry, dette er slapt, men eg orkar ikkje gjera noko anna).

Herodes Falsk har ein kronikk i Aftenposten i dag om mykje av det same som eg slutta av teksten min med:

Derfor bestemte jeg meg for å kjøpe min egen bok, bare for å sjekke hvordan det funker. Det var ikke vanskelig å kjøpe boka, men jeg fikk den i et format som gjorde den mer slitsom å lese enn om jeg hadde sittet i dårlig belysning og forsøkt å tyde de originale dødehavsrullene.

En kamerat av meg sa: «Jeg tror jeg veit hvorfor Bokskya ikke funker. Dette er en konspirasjonsteori, men kanskje forlagene vil at det skal være vanskelig å laste ned norske bøker, slik at det ikke blir en konkurranse for de tradisjonelle butikkene?»

Altså, berre for å ha sagt det: Amazon er vondskap, dei også. Eller, faktisk, eg trur ikkje norske forlag er vonde. Eg har ingen sympati for Amazon, og den einaste grunnen til at DRM-løysinga deira fungerer er på grunn av marknadsdominansen og gjennomført gode produkt (litt slik som Apple). Det er ingenting eg skulle ønskje meir enn ein e-bokmarknad som var like brukarvenleg som Amazon-universet og samtidig pluralistisk. Diverre har eg ikkje tru på at Bokskya peikar dit, på nokon måte.

Fyrst, reint fysisk: Dette er bra greier til å lesa lange, samanhengane tekstar. Skrifta er skarp, kontrollane er gode, grensesnittet (og operativsystemet) er godt og ikkje minst, brettet er utruleg kjapt. Eg les nesten like kjapt på brettet som eg les mange papirbøker. Det er iallfall inntrykket mitt, eg har ikkje gjort noka systematisk jamføring. Det er uansett betre enn dei fleste skjermar eg har vore borti.

Men, e-bøker handlar lite om maskinvare, og kor god han er jamført med andre løysingar. Det som gjorde iPod-en populær, var ikkje lydkvaliteten, men det at ein kunne ta med seg veldig mykje musikk i lomma og høyra på han kvar som helst, og det var lett å både overføra eigen musikk (frå CD), kjøpa ny musikk (frå iTunes) og låna musikk frå vener (og totalt ukjende). Lydkvaliteten var «god nok».

Difor, to spørsmål: Korleis er det å lesa med Kindle, og korleis er det å vera bokkjøpar? Svar:

1. Korleis er det å lesa?

Det er heilt fantastisk å lesa. Eg les mykje, men har ikkje dei lange timane til å setja meg ned med «ei god bok». Eg les på T-banen, i sofaen medan ungane ser på fjernsyn, på do. Eg les fleire ting samtidig: mykje sakprosa, litt romanar. Kindle let meg ha alt tilgjengeleg heile tida. For tida er eg djupt inni Hitler-biografien til Ian Kershaw (band 1, band 2, USD 19.32 for kvart band. Ei forkorta eitt-bandsutgåve kostar mindre, USD 16.09). Den (fysiske) boka for stor til at eg kunne dra ho med meg over alt.

Samtidig skal eg ikkje stikka under ei stol at eg lett let meg distrahera. Når eg les på iPhone eller dataskjerm, greier eg sjeldan å lesa lenge før eg må sjekka noko på Wikipedia, nettavisene eller e-post. For meg fungerer Kindle bra fordi han er så dårleg til akkurat dette.

2. Korleis er bokmarknaden

Her er den store bøygen. Amazon har ein gigantisk nettbutikk der veldig mykje engelsk-språkleg litteratur er tilgjengeleg. Billig. Bøkene er sperra med DRM, men Amazon-universet er så stort, og du kan lesa dei på så mange dingsar at dette på mange måtar er eit større prinsipielt enn praktisk problem. Nettbutikken har òg ei flott løysing der ein ofte kan lesa fyrste kapittel gratis, og det finst – utan at eg har testa, ei ordning for å låna bøker.

Kindle kan òg lesa e-bøker som er fritt tilgjengelege utan DRM, til dømes frå det gigantiske Gutenberg-prosjektet. Eg har brukt Calibre, eit flott program med elendig grensesnitt, til å konvertera bøker til mobi-formatet som Kindle bruker internt.

Det store problemet er norske bøker. Den norske e-bokmarknaden er ein vits. Det er veldig begrensa kva som er tilgjengeleg, sjølv av heilt nye bøker. Prisen er høg. Og, dessutan, du kan berre lesa bøkene med einingar som stør Adobe si DRM-løysing. Altså ikkje Kindle (omvegen er å fjerna kopisperren, noko som teknisk sett truleg ikkje er lov).

Eg kjem ikkje utanom konklusjonen: E-bøker er flott. Terskelen for å ta opp ei (e)bok er mindre. Eg veit eg kjem til å lesa mange fleire bøker i 2012 enn eg gjorde i 2011.

Problemet er den norske e-bokmarknaden. Eg har ikkje ord for kor lite lur den norske løysinga er. Dersom forlaga ønskte at norske e-bøker skulle ta av, hadde dei lansert alt som teknisk var mogleg å lansera som e-bøker, dvs alt der manus fanst digitalt. Dei hadde sett prisen lågt, laga ei fin utlånsordning med biblioteka og gjeve bort lesebrett.

Ta det siste med ein klype salt, men det indikerer eit problem. Dersom det ikkje finst ein god måte å lesa bøkene (lovleg) på Kindle, må i det minste det vera svært billig å lesa dei på eit anna lesebrett. Snart har alle som er i nærheita av interessert i e-bøker i Noreg, skaffa seg Kindle, og er på full fart inn i den engelsk-språklege bokmarknaden. Som Erik Newth skriv: «Jeg så og ser på amerikanske ebøker som en reell trussel mot inntjeningen i norsk bokbransje på sikt […] Det nå er ikke bare mulig å være bokelsker i Norge uten noensinne å komme i kontakt med norsk bokbransje – det er både lettvint, rimelig og behagelig.» Ikkje at Kindle er den einaste grunnen – takk vere Amazon og Akademika har eg vore på veg der lenge sjølv.

Eg greier ikkje skjøna anna enn at Bokskya (dvs: den norske e-bokløysinga) er ein halvdårleg kompromiss-løysing for ein bransje som ikkje eigentleg ønskjer å gå over til e-bøker, men som måtte gjera noko.

Det er det verste med Kindle: At det er ein dings som kjem til å dra meg meir og meir vekk frå den norske bokmarknaden, og dimed, frå den norske offentlegheita.

Edit: Det var 50/50 smør og Melange, for lågkarbo-folket hadde kjøpt alt smøret frå Rema. Alt som var att, var ei bordpakning.

I går kvesste eg alle fargeblyantane eg kunne finne. I eit syltetyglas vart det veldig fint (finare enn den sundslitne mobil-optikken min kan gje att):

Kvifor er dette fint? Jamsides med å ha former og fargar som er tiltalande, på eit ureflektert nivå, er det fyrst og eit fortetta uttrykk for «familelukke». Fargeblyanten er glade ungar(+) som sit stille(+) rundt eit bord og utfaldar barnleg kreativitet(+). Eit slikt glas er potensialet for den typen lukke, gjort til ein leikam.

Dette skjer berre på interiørbilete, sjølvsagt.

Ved å plassere blyantene i fargesterke trebokser av ulik størrelse får de en dekorativ funksjon – også når de ikke er i bruk. Og når de står slik på utstilling, blir det mye lettere å finne fram papir og faktisk bruke dem.

Slik er det: Om ungane bestemmer seg for å teikna litt, tek det i beste fall fem minuttar. Blyantspissane kjem til å knekka med ein gong. Tek det lengre tid, kan du banna på at ungane har funne kulepenn og laga kunst på den kvitmåla panelveggen i stova i staden. Alt ligg ut over golvet etterpå (ikkje noko gale i noko av dette, og det er trivielt sant).

Apropos: Når ein skriv om cupcakes, kvifor er det ingen som nemner at sjokoladesmørkrem er kjempegøy for fireåringar fordi det er så lett å få det til å likna på bæsj?

Eg skal lesa den husmorblogg-teksten, altså, og husfar kjem attende til meir om temaet (eg kjenner meg kompetent, sidan eg både kvesser fargeblyantar og bakar cupcakes).

I kommentarfeltet fortel Daniel at iOS5 faktisk stør S/MIME. Nyttig info, som løfta respekten min for Apple litt.

Etter å ha registert tilbakemeldingane eg fekk på artikkelen eg skreiv i 2005, lurte eg på om det fantst emne som var mindre interessante for folk flest (eg pusha artikkelen på alle eg kjende som eg visste ville vera i stand til å byrja med S/MIME). Det er, med andre ord, nesten sosialt umogleg å få folk til å utføra dei enkle prosedyrane som skal til for å senda kryptert og signert e-post. Eg gav etter kvart opp, men eg gler meg over at ikkje alle gjer det.

Elektronika MK-152, bilete lånt frå produsenten semico.ru

Det skulle ha seg slik at eg nett oppdaga (på nett) Elektronika MK-152, ein russisk (eller, skulle vi seia, sovjetisk) bordkalkulator frå 2007 som om lag fyller same nisje som HP-48SX (og nyare). Eg betraktar, frå avstand, denne levninga av ein genuint sovjetisk teknologikultur: Elektronika-kalkulatorane er visstnok ikkje reine kopiar av vestleg teknologi, sjølv om dei brukte same RPN som HP-kalkulatorane.

Eg trur eg liker kalkulatorar, ikkje fordi eg har brukt dei noko særleg (den gongen eg studerte matematikk måtte eg leggja bort kalkulatoren), men fordi dei minner meg om ei teknologi- og teknokrati-optimistisk tid, eller som ein samlar uttrykkjer det:

Perhaps part of the magic is that these calculators are relics of the Space Age: a seemingly bygone era when nothing seemed impossible, be it building a hand-held computer at a time when a radio with 12 transistors was considered high tech… or be it landing a man on the Moon in a vehicle that had less computing power than a modern washing machine.

(Dette innlegget er ein ufin (fordi det insinuerer, ikkje argumenterer) kommentar til teksten Bjørn Vassnes skreiv i Klassekampen 06.10.2011, og det beste eg får til nett no.)

Eg vedgår at eg er avstandsforelska i mange sider ved britisk kultur. Eg beundrar korleis britane vernar om eigne, tilsynelatande meiningslause (og difor meiningsfulle) særeigenheiter som om øya var den siste siviliserte pletten på jorda, og kjærleiken til språket som kjem til uttrykk i Chambers dictionary og i «cryptic crosswords».

Kanskje difor vert eg så lei meg når eg ser kor bråsint, urimeleg og aggressivt dei britiske styremaktene reagerer, som eit styresett som går til krig mot sitt eige folk. Jau då, eg visste vel at det britiske systemet var noko av det mest liberalistiske i Europa, med eit mislukka sosialdemokrati på toppen. Jau då, Mike Leigh og alt sånn. Det er berre sånt som eg ikkje har hatt lyst til å tenkja på.

Eg skreiv dette på Twitter for ei tid tilbake:

Trafikkreglane er viktige nok, særleg rettane til syklistar i trafikken. Det er òg viktig at sykling er mindre miljøskadeleg enn bilkøyring, og at folkehelsa vert betre dess fleire som syklar. Utan sertifikat føler eg òg at eg kan koma med slike argument med handen på hjarta.

Likevel, eg vart veldig glad då eg kom over denne teksten, The Real Reason Why Bicycles are the Key to Better Cities (via Boingboing), som legg vekt på noko heilt anna: Som syklistar ser vi – og tek del i – byen rundt oss på ein heilt annan måte enn når vi køyrer inni stålkassar som støyar. Slik er det ei transportform som legg til rette for samfunnsdeltaking og -engasjement på ein heilt annan måte enn bilen (og, for den del, bussen) gjer.

Det er mogleg at påstanden ikkje er heilt eintydig sann, men eg opplever det likevel som eit godt argument.